“Ik moet erop kunnen vertrouwen dat wat ik bespreek met een cliënt ook wordt gezien door collega’s in andere delen van de zorgketen.”
Wanneer zorg en ICT samen optrekken: proactieve zorgplanning in de VVT
Een acute situatie komt zelden uit het niets. In de ouderenzorg zijn er vaak al signalen: toenemende kwetsbaarheid, veranderingen in gedrag, gesprekken met familie die steeds vaker gaan over ‘wat als’. Toch is het vastleggen en delen van wensen rondom zorg en behandeling nog lang niet vanzelfsprekend geregeld. En juist daar wringt het.
In dit duo-interview delen Saskia ten Hoopen, verpleegkundig specialist in de VVT, en Bastienne van der Zanden, verpleegkundige en product owner bij een ICT-leverancier die aangesloten is bij de PZP-coalitie, hun ervaringen met proactieve zorgplanning (PZP). Vanuit twee verschillende werelden laten zij zien wat er nodig is om wensen van cliënten daadwerkelijk op het juiste moment, op de juiste plek beschikbaar te hebben.
“Die gesprekken voer je niet omdat het moet, maar omdat je voelt: dit gaat ergens over. Over wat iemand nodig heeft, als het er echt toe doet.”
Een herkenbare situatie in de praktijk
Saskia herkent het maar al te goed. “In de wijk of het verpleeghuis bouw je een band op met cliënten en hun naasten. Je voelt vaak aan wanneer het moment daar is om het gesprek aan te gaan over toekomstige zorg. Maar dat gesprek is niet altijd makkelijk. Het vraagt tijd, vertrouwen en de juiste woorden.”
Het gaat dan niet alleen over medische keuzes, maar vooral over waarden: wat vindt iemand belangrijk, waar is men bang voor, wie mag meebeslissen als het zelf niet meer kan? “Die gesprekken zijn enorm waardevol,” zegt Saskia. “Maar ze hebben alleen echt effect als de uitkomsten ook goed worden vastgelegd en terug te vinden zijn.”
Vastleggen is één ding, beschikbaarheid iets anders
Daar ligt precies de uitdaging waar Bastienne vanuit de ICT-kant dagelijks mee te maken heeft. “We hebben in Nederland veel systemen, veel registraties en veel goede bedoelingen. Maar informatie komt nog te vaak niet op de plek waar hij nodig is, bijvoorbeeld tijdens een acute opname of een spoedsituatie in de avond.”
Volgens haar zit de winst niet in nog een extra registratie, maar in betere samenhang. “Het gaat erom dat afspraken uit PZP niet ‘ergens’ staan, maar dat zorgverleners erop kunnen vertrouwen dat ze zichtbaar zijn op het moment dat beslissingen genomen moeten worden.”
“Techniek is pas waardevol als zorgverleners erop kunnen vertrouwen dat informatie op het juiste moment zichtbaar is.”
Zorg en ICT: samen aan tafel
Proactieve zorgplanning werkt alleen als zorg en ICT elkaar écht begrijpen.Saskia verwoordt het scherp: “Ik hoef niet te weten hoe de techniek precies werkt, maar ik moet erop kunnen vertrouwen dat wat ik bespreek met een cliënt ook zichtbaar is voor collega’s in andere delen van de zorgketen.”
Bastienne vult aan:“Als leveranciers moeten wij begrijpen hoe zorgverleners werken. Wanneer is informatie relevant? Wat moet in één oogopslag duidelijk zijn? Dat leer je door samen casussen te bespreken.”
Binnen de PZP Coalitie krijgt die samenwerking steeds concreter vorm. Zorgorganisaties, leveranciers en andere partners ontwikkelen samen oplossingen die aansluiten bij de praktijk.
Bespreken van concrete VVT casussen
In gezamenlijke werksessies worden concrete VVT casussen besproken. Waar stokt de overdracht? Welke informatie ontbreekt op beslissende momenten? Op basis daarvan worden afspraken aangescherpt en technische oplossingen getest.
Er wordt gewerkt aan betere zichtbaarheid van PZP afspraken in bestaande systemen en aan eenduidiger vastleggen, zodat interpretatieverschillen tussen organisaties afnemen.
Volgens Bastienne levert dat direct winst op. “We zien dat zorgverleners sneller de juiste informatie vinden wanneer afspraken uniform zijn vastgelegd.”
Saskia merkt dat het voeren van ‘het gesprek’ met cliënten hierdoor serieuzer wordt genomen. “Proactieve zorgplanning is niet meer vrijblijvend, maar door te weten dat wat je vastlegd ook echt gebruikt wordt, krijgt het meer gewicht.”
Wat levert het op?
Als PZP goed is ingericht, ontstaat er rust, benadrukt Saskia. “Voor cliënten en naasten, omdat hun wensen bekend zijn en worden overgedragen aan de verschillende betrokken zorgverleners. Maar ook voor zorgverleners, omdat je weet dat je handelt in lijn met wat iemand zelf belangrijk vindt.”
Die rust vertaalt zich in betere besluitvorming, minder twijfel en minder adhoc handelen. Bastienne: “Technisch gezien is dit haalbaar. De uitdaging zit vooral in het samen organiseren en het blijven afstemmen.”
Vooruitkijken: van probleem naar oplossing
Waar de afgelopen jaren vooral zijn gebruikt om knelpunten zichtbaar te maken, ligt de focus nu steeds meer op doen. “We zijn echt een stap verder,” zegt Bastienne. “Er zijn concrete oplossingen, pilots en afspraken. Nu is het zaak om die verder op te schalen.”
Saskia ziet daarin een belangrijke rol voor zorgverleners zelf. “Blijf het gesprek voeren, ook als het spannend is. PZP gaat uiteindelijk over menselijkheid. Technologie is ondersteunend, maar de kern blijft in gesprek blijven met elkaar.”
Samen verder bouwen
Proactieve zorgplanning is geen los project, maar een gezamenlijke beweging. Een beweging waarin zorg en ICT elkaar nodig hebben om te zorgen dat wensen niet verloren gaan, juist op de momenten dat het ertoe doet.
Binnen de PZP-Coalitie wordt die samenwerking steeds concreter. Niet in abstracte plannen, maar in de dagelijkse praktijk. Stap voor stap, samen.